Là người sáng lập và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam, Hồ Chí Minh rất coi trọng phương thức lãnh đạo của Đảng, đặc biệt trong điều kiện Đảng cầm quyền. Người từng viết: "Phương thức lãnh đạo quần chúng vô cùng quan trọng, Đảng phải hết sức quan tâm".

 

Phương thức lãnh đạo của Đảng là cách thức xây dựng phương hướng, mục tiêu hoạt động của Đảng và cách tổ chức, thực hiện phương hướng mục tiêu đó. Phương thức lãnh đạo của Đảng thể hiện thông qua Cương lĩnh chính trị của Đảng; cách thức lãnh đạo, tuyên truyền, thuyết phục quần chúng; thực hiện dân chủ trong lãnh đạo quần chúng. Phương thức lãnh đạo của Đảng được thực hiện thông qua cá nhân đảng viên.

 

Văn kiện Đại hội lần thứ XII của Đảng xác định một trong những nhiệm vụ quan trọng để xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng là đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, cần thực hiện các nội dung sau:

 

Một là, cần sử dụng phương thức thuyết phục trong lãnh đạo của tập thể đảng viên qua Đại hội Đảng, đặc biệt là Đại hội Đảng toàn quốc. Thông qua Đại hội Đảng, chủ trương, mục tiêu, phương pháp lãnh đạo được bàn bạc, trao đổi, thảo luận và thống nhất. Sự lãnh đạo của Đảng thể hiện ở Cương lĩnh được vạch ra trong Đại hội Đảng toàn quốc. Theo Hồ Chí Minh, "Đảng cương là văn kiện, nó quy định tính chất của Đảng, mục đích đấu tranh và đường lối cách mạng của Đảng, phương pháp lãnh đạo cách mạng của Đảng. Đảng cương là lý luận nền tảng, Đảng dùng để lãnh đạo cách mạng ". Phương thức lãnh đạo của Đảng thông qua tính thuyết phục của Cương lĩnh. Nghĩa là chủ trương, mục tiêu mà Cương lĩnh đề ra đúng đắn, phù hợp với lòng dân thì mới thuyết phục được quần chúng nhân dân theo Đảng. Như vậy, Đảng phải dựa vào dân, xây dựng Cương lĩnh phải vì dân. Người từng nói: "Việc gì cũng phải học hỏi và bàn bạc với dân chúng, giải thích cho dân chúng…".  

 

Văn kiện Đại hội XII của Đảng chỉ rõ: tiếp tục cụ thể hóa phương thức lãnh đạo của Đảng đã được xác định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) ở các cấp bằng các quy chế, quy định, quy trình cụ thể. Quy định rõ hơn Đảng phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về quyết định của mình; về quyền hạn, trách nhiệm của người đứng đầu và mối quan hệ giữa tập thể cấp ủy, tổ chức đảng với người đứng đầu, bảo đảm thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách…

 

Thứ hai, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng là phải đổi mới cách thức tuyên truyền, thuyết phục đối với quần chúng. Hồ Chí Minh cho rằng: lãnh đạo phải tuyên truyền, nhưng "khi tuyên truyền chính sách của Đảng, cán bộ phải dùng cách thuyết phục chứ không được dùng mệnh lệnh". Để thuyết phục được dân, cán bộ, đảng viên phải có phương thức "lãnh đạo khéo". Nghĩa là phải biết kết hợp đạo đức với trình độ chuyên môn của cá nhân để giải quyết các vấn đề đặt ra trong thực tiễn. "Lãnh đạo khéo" nghĩa là phải thuyết phục được nhân dân thực hiện chủ trương đường lối của Đảng đề ra, là phải dân vận khéo, sử dụng cán bộ khéo và kiểm soát thực hiện các công việc cho khéo. Trong buổi nói chuyện với đồng bào và cán bộ tỉnh Lạng Sơn, Người nói: "Nếu lãnh đạo khéo thì việc gì khó khăn mấy và to lớn mấy, nhân dân cũng làm được. Như cách mạng và kháng chiến là những việc rất to lớn, khó khăn và gian khổ, nhưng nhờ Đảng khéo lãnh đạo cho nên nhân dân ta đã thành công trong cuộc cách mạng Tháng Tám, thắng lợi trong cuộc kháng chiến trường kỳ". Cán bộ, đảng viên muốn "lãnh đạo khéo" phải tự học tập và rèn luyện, phải khiêm tốn, chân thực và có phương pháp lãnh đạo khoa học, không giấu khuyết điểm và phải tôn trọng sự thực. Người cho rằng trong tuyên truyền, cán bộ, đảng viên phải chú ý tôn trọng sự thực. Có nói sự thực thì việc tuyên truyền của mình mới có nhiều người nghe.

 

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, Đại hội XII của Đảng nêu rõ: Coi trọng văn hóa trong các tổ chức đảng, cơ quan Nhà nước, trong hệ thống chính trị mà nội dung quan trọng là tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đổi mới phong cách, phương pháp, lề lối làm việc của các cơ quan lãnh đạo của Đảng; xây dựng phương pháp làm việc khoa học, tập thể, dân chủ, gần dân, trọng dân, vì dân. Tăng cường rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng.

 

Thứ ba, phải thực hiện nghiêm túc phương pháp dân chủ trong lãnh đạo. Trong tác phẩm "Sửa đổi lề lối làm việc", Bác cho rằng: dân chủ được hiểu là mọi người dân đều có chủ quyền (chủ quyền nhân dân) và thực hiện chủ quyền đó trong khuôn khổ của pháp luật. Tức là trong thực hiện các mục tiêu của xã hội dân chủ, dân chủ phải gắn với pháp luật. Thực hành dân chủ, mỗi cán bộ đảng viên phải "nói đi đôi với làm", nói ít làm nhiều, lắng nghe ý kiến của nhân dân… Thực hành dân chủ, thực thi pháp luật phải gắn với Nhà nước pháp quyền. Hồ Chí Minh viết: "Chẳng những phải lãnh đạo quần chúng, mà lại phải học hỏi quần chúng", nghĩa là: người lãnh đạo phải hiểu thấu dân, không kiêu ngạo. Hiểu biết và kinh nghiệm của người lãnh đạo chưa đủ để có sự lãnh đạo đúng đắn, vì vậy phải học hỏi kinh nghiệm từ dân chúng, đảng viên, phải liện hệ mật thiết với quần chúng nhân dân, dân chủ trong làm việc với dân chúng. Theo Người, lãnh đạo cần dân chủ, tức là phải biết kết hợp giữa sử dụng pháp luật và sự thuyết phục của cá nhân, tổ chức của mình.

 

Trong điều kiện ở nước ta hiện nay, đổi mới phương thức lãnh đạo cần thiết phải phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa một cách thực chất, chống dân chủ hình thức, độc đoán, chuyên quyền, quan liêu mệnh lệnh, xa dân, xa rời thực tế. Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp cần chủ động xây dựng cơ chế và tổ chức tốt việc phản biện xã hội, thực hiện tốt phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, giám sát".

 

Đổi mới phương thưc lãnh đạo của Đảng, cần tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng việc xây dựng, ban hành Nghị quyết của Đảng, luật pháp, chính sách của Nhà nước. Đẩy mạnh cải cách hành chính trong Đảng, khắc phục những thủ tục rườm rà, bất hợp lý, giảm bớt giấy tờ, giảm mạnh hội họp. Tiếp tục tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận về Đảng cầm quyền, xác định rõ mục đích, phương thức cầm quyền, nội dung, điều kiện cầm quyền. Phát huy dân chủ, phòng ngừa các nguy cơ, đặc biệt suy thoái phẩm chất chính trị và đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên. Đây là nhiệm vụ, giải pháp mới được thể hiện trong Văn kiện Đại hội XII của Đảng.

 

Tuyết Nhung