Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh và động lực quan trọng của phát triển bền vững. Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định phát triển văn hóa là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển, góp phần bồi đắp nhân cách, đạo đức, lối sống và khơi dậy khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Quán triệt tinh thần đó, Chương trình hành động số 60-CTr/TU, ngày 27/5/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang đã đề ra yêu cầu phát triển toàn diện văn hóa và con người, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tạo dựng hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Tuyên Quang là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, cách mạng, giàu bản sắc văn hoá của các dân tộc cùng sinh sống, hội tụ, hệ thống di sản, lễ hội, tín ngưỡng và văn hóa dân gian phong phú, tạo nên một chỉnh thể văn hóa thống nhất trong đa dạng, với những sản phẩm văn hoá vật thể, phi vật thể tiêu biểu như: Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái; hát Páo Dung; Khèn Mông; Lễ Nhảy lửa kỳ bí của người Pà Thẻn, người Dao; Lễ Gầu Tào của người Mông; Lễ hội Thành Tuyên,… đã hình thành một “vành đai văn hóa” đặc sắc nơi địa đầu Tổ quốc, phản chiếu sinh động bản sắc.

Để văn hoá thực sự góp phần đưa Tuyên Quang phát triển bền vững, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể hóa và tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa; bảo đảm các định hướng phát triển văn hóa được triển khai thống nhất, hiệu quả trong từng ngành, từng lĩnh vực và từng không gian phát triển của tỉnh. Trong những năm qua, tỉnh Tuyên Quang luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và phát triển và hoá, từng bước đưa văn hoá trở thành nguồn lực nội sinh trong quá trình phát triển. Song song với đó, tỉnh đã tổ chức nhiều hoạt động nhằm giữ gìn phát huy giá trị văn hoá truyền thống; đồng thời tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, triển lãm có ý nghĩa sâu sắc, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống, giáo dục lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và khơi dậy khát vọng phát triển quê hương.

Chương trình nghệ thuật "Tuyên Quang chào năm mới và đón những vị khách đầu tiên đến với Tuyên Quang"; Hội nghị gặp mặt đại biểu con em quê hương Tuyên Quang ưu tú, tiêu biểu, xuất sắc; cùng nhiều triển lãm chuyên đề như "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh", "Tuyên Quang - Miền đất của những di sản", "Bác Hồ với Tuyên Quang - Những năm tháng lịch sử", "Tuyên Quang nơi vẻ đẹp hội tụ", "Chủ tịch Hồ Chí Minh với những mùa xuân kháng chiến", "Từ Quốc dân Đại hội Tân Trào đến Quốc hội hôm nay", "Bác Hồ ở Tân Trào"... Các hoạt động này không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần của Nhân dân mà còn góp phần quảng bá hình ảnh, con người và bản sắc văn hóa Tuyên Quang. Từ Tân Trào, Kim Bình đến Cao nguyên đá Đồng Văn, Hoàng Su Phì, mỗi địa danh không chỉ là một điểm đến mà còn là một lát cắt ký ức, lịch sử và bản sắc của vùng đất cách mạng. Những giá trị ấy khi được gìn giữ, kể lại và làm mới bằng các sản phẩm văn hóa, du lịch phù hợp sẽ trở thành cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa di sản của cha ông với khát vọng phát triển hôm nay.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa"; phát triển các mô hình "Bảo tàng mở", "Thư viện số"; xây dựng nếp sống văn minh, từng bước xóa bỏ hủ tục, tập quán lạc hậu; giữ gìn và phát huy các giá trị đạo đức, truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng nền tảng văn hóa vững chắc từ cơ sở, tạo sự đồng thuận xã hội và thúc đẩy phát triển bền.

Đình Tân Trào - địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng (Nguồn ảnh: Cổng thông tin điển tử tỉnh Tuyên Quang)

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa luôn được tỉnh xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển văn hóa. Nhiều di tích, di sản có giá trị đặc biệt được quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy hiệu quả, tiêu biểu như Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào - Thủ đô Khu giải phóng, Thủ đô Kháng chiến; Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Kim Bình gắn với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng; các địa danh lịch sử gắn với cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc; Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn; ruộng bậc thang Hoàng Su Phì; thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái cùng nhiều lễ hội, làn điệu dân ca, nghề thủ công truyền thống đặc sắc.

Hiệu quả bước đầu của việc khai thác giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch được thể hiện qua kết quả thu hút khách du lịch trên địa bàn tỉnh. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Tuyên Quang đón 1.788.011 lượt khách, trong đó có 346.368 lượt khách quốc tế và 1.441.643 lượt khách nội địa; tổng chi tiêu của khách du lịch ước đạt 5.022,2 tỷ đồng, đạt 43,6% kế hoạch năm. Những con số này cho thấy văn hóa, di sản và cảnh quan không chỉ là giá trị tinh thần mà đang từng bước trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao đồng bộ, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương. Trọng tâm là đầu tư, hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở; nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác các công trình văn hóa, thể thao; từng bước hiện đại hóa cơ sở vật chất phục vụ hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao.

Tiếp tục quan tâm lập hồ sơ, quy hoạch, khoanh vùng bảo vệ và phát huy giá trị các di tích, danh lam thắng cảnh; xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa - lịch sử - sinh thái; phát triển các không gian văn hóa cộng đồng, thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa, điểm sinh hoạt văn hóa cơ sở. Việc đầu tư và khai thác hiệu quả các thiết chế văn hóa trọng điểm không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân mà còn tạo động lực quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Tuyên Quang đến với du khách trong nước và quốc tế.

Bên cạnh việc bảo tồn các giá trị truyền thống, phát triển công nghiệp văn hóa là xu hướng tất yếu nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa cho tăng trưởng kinh tế. Với lợi thế về di sản cách mạng, bản sắc văn hóa các dân tộc, cảnh quan thiên nhiên và hệ thống lễ hội, Tuyên Quang có nhiều điều kiện để phát triển các sản phẩm văn hóa sáng tạo, du lịch trải nghiệm, truyền thông số, sản phẩm lưu niệm, nghệ thuật biểu diễn và các dịch vụ văn hóa gắn với cộng đồng.

Trong thời gian tới, Tuyên Quang xác định tiếp tục làm tốt công tác bảo tồn di sản gắn với giáo dục truyền thống, phát triển du lịch, chuyển đổi số và xây dựng sản phẩm văn hóa đặc trưng, hướng tới mô hình "Mỗi di sản - Một câu chuyện - Một sản phẩm số - Sức sống từ truyền thống đến hiện đại", lấy di sản văn hóa làm trung tâm, tài nguyên văn hóa số làm thế mạnh, từ đó đưa các giá trị truyền thống đến gần hơn với cộng đồng, du khách và thế hệ trẻ, khuyến khích các ngành công nghiệp văn hóa phát triển theo hướng sáng tạo, ứng dụng công nghệ số, tăng khả năng thương mại hóa sản phẩm văn hóa nhưng vẫn bảo đảm giữ gìn bản sắc. Cùng với đó là tăng cường liên kết vùng, giao lưu, hợp tác và hội nhập quốc tế về văn hóa; xây dựng thương hiệu văn hóa Tuyên Quang; quảng bá hình ảnh quê hương, con người Tuyên Quang trên các nền tảng truyền thông hiện đại, xây dựng con người phát triển toàn diện, có nhân cách, đạo đức, trí tuệ, lối sống lành mạnh, trách nhiệm với cộng đồng và khát vọng cống hiến.

Mỗi cán bộ, đảng viên cần phát huy vai trò nêu gương, tích cực tuyên truyền, vận động và tổ chức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra. Mỗi gia đình, nhà trường, cộng đồng dân cư cần trở thành môi trường nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp, hình thành lối sống văn minh, nhân ái, nghĩa tình, tôn trọng pháp luật và có ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của Nhân dân và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, Tuyên Quang có cơ sở để phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa và con người, xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; biến văn hóa thành nguồn lực nội sinh quan trọng, tạo động lực cho phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.