Hiện nay, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; sự bùng nổ thông tin đa chiều trên không gian mạng có tác động rất lớn đến tư tưởng, nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới với nhiều mục tiêu to lớn. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt ra yêu cầu nâng tầm công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng; nhấn mạnh kiên định nền tảng tư tưởng, chủ động đấu tranh bảo vệ Đảng trên mặt trận tư tưởng, đổi mới mạnh mẽ phương thức công tác chính trị, tư tưởng trên môi trường số. Trong bối cảnh đó, công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng càng có vai trò quan trọng nhằm thống nhất ý chí và hành động trong toàn Đảng và hệ thống chính trị, giữ vững niềm tin của Nhân dân, quy tụ sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Việc ban hành Quy định số 19-QD/TW ngày 8/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng là yêu cầu khách quan, cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược lâu dài nhằm thể chế hóa đầy đủ, đồng bộ, toàn diện các quan điểm của Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong tình hình mới. Quy định là sự kết tinh và phát triển nhất quán tư duy lý luận của Đảng, cụ thể hóa tinh thần Đại hội XIV, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng tầm công tác chính trị, tư tưởng trước những biến động nhanh, phức tạp, khó lường của tình hình thế giới khu vực và trong nước.
Điểm nổi bật của Quy định là lần đầu tiên công tác chính trị, tư tưởng được tiếp cận như một hệ thống quản trị có mục tiêu, tiêu chí, được lượng hóa đo lường, có kiểm soát và quy định trách nhiệm rõ ràng. Có thể nói, Quy định 19 là bước nâng tầm chiến lược đối với công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, chuyển mạnh từ “định hướng” sang “quy định bắt buộc”, từ “khuyến khích” sang “ràng buộc trách nhiệm”; xác định rõ nguyên tắc, nội dung chủ thể, phương thức và cơ chế kiểm tra, giám sát. Tinh thần xuyên suốt của Quy định là chuẩn hóa, ràng buộc trách nhiệm, kiểm soát bằng kết quả, đo lường bằng hiệu quả, góp phần đánh giá thực chất công tác chính trị, tư tưởng trong giai đoạn hiện nay. Bài viết xin được giới thiệu những nội dung cốt lõi của Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng, bao gồm các nội dung chủ yếu sau:
Một là, Quy định xác định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng là toàn bộ các tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên trong Đảng. Công tác chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ bắt buộc đối với mọi tổ chức đảng và mọi cán bộ, đảng viên nhằm hướng tới xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức và cán bộ. Quy định đặt ra yêu cầu phải tạo động lực cho sự đổi mới tư duy chiến lược, nâng cao năng lực hoạch định chủ trương, đường lối; xây dựng môi trường chính trị, tư tưởng trong sáng, lành mạnh trong toàn Đảng.
Hai là, Quy định xác lập hệ thống nguyên tắc kiên định là bất biến, đổi mới là yêu cầu tất yếu, chủ động dẫn dắt là phương thức hành động, chi phối toàn bộ công tác chính trị, tư tưởng. Trong đó giữ vững “4 kiên định” như Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã từng nhấn mạnh: Kiên định vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng. Thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình. Kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” là cơ bản lâu dài, “chống” là cấp bách, thường xuyên.
Ba là, Quy định mở rộng nội hàm công tác chính trị, tư tưởng, đặc biệt chú trọng chuyển từ “tuyên truyền một chiều” sang “quản trị dẫn dắt và định hình nhận thức trong kỷ nguyên số”. Công tác chính trị tập trung vào giữ vững định hướng chính trị trong toàn bộ hoạt động của Đảng; mọi chủ trương, quyết sách của Đảng phải xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc, gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng Đảng, phòng chống suy thoái về chính trị, tư tưởng, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Công tác tư tưởng tập trung vào đổi mới phương thức giáo dục lý luận chính trị, tạo sự thống nhất, nhận thức và hành động; tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận; xây dựng văn hóa Đảng, đạo đức, lối sống; nắm, định hướng và dẫn dắt dư luận xã hội; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Chú trọng ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ hiện đại, chuyển đổi số trong công tác tư tưởng. Chuyển mạnh công tác tư tưởng từ “phản ứng” sang “chủ động dự báo - dẫn dắt - kiểm soát”.
Bốn là, xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy là chịu trách nhiệm toàn diện. Trọng tâm là quán triệt, cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng. Người đứng đầu chịu trách nhiệm trực tiếp và cao nhất; phải trực tiếp làm, trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp chịu trách nhiệm đến cùng. Cán bộ, đảng viên là chủ thể trực tiếp, “chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng”; cần chủ động học tập, nghiên cứu, tích cực tuyên truyền những thành tựu của công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước, tích cực đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái thù địch.
Năm là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và khen thưởng trong thực hiện nhiệm vụ công tác chính trị, tư tưởng. Nguyên tắc xuyên suốt là làm tốt phải được ghi nhận, vi phạm phải bị xử lý. Kết quả công tác chính trị, tư tưởng phải trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng.
Có thể nói, Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng đã bao quát đầy đủ những vấn đề cốt lõi, vừa mang tính nguyên tắc vừa có tính cụ thể, khả thi, tạo cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng trong giai đoạn mới. Để công tác chính trị, tư tưởng thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, động lực phát triển và là nét văn hóa trong lãnh đạo của Đảng, mỗi cán bộ, đảng viên cần thực sự tiên phong gương mẫu, đi đầu trong nhận thức và hành động. Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và toàn thể cán bộ, đảng viên nêu cao tinh thần trách nhiệm, nghiêm túc thực hiện, coi đây là việc làm thường xuyên, liên tục với quyết tâm chính trị cao và hành động thực chất nhằm tạo sự chuyển biến rõ nét trong công tác chính trị, tư tưởng, góp phần xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, toàn diện, xứng đáng với niềm tin yêu, kỳ vọng của Nhân dân.